Hallux valgus is een veel voorkomende afwijking van het gewricht tussen de grote teen (hallux) en het eerste midden-voetbeentje (metatarsaal). Er ontstaat een deviatie of draai van de grote teen naar de fibulaire kant van de voet, richting kleine teen, en een deviatie van het eerste metatarsaalbeentje naar mediaal. Ter hoogte van het begin van de grote teen kan een knobbel ontstaan, mediaal van de voet. Dit kan leiden tot erge pijn en deformiteit ter hoogte van de grote teen.

Het ontstaan van een hallux valgus heeft verschillende oorzaken. In sommige gevallen spreken we van een aangeboren afwijking , bijvoorbeeld omwille van schuine gewrichtsvlakken. Er bestaat een zekere vorm van erfelijkheid in sommige families.

In de meeste gevallen echter kunnen we de oorzaak zoeken in het dragen van schoenen. Studies hebben uitgewezen dat volkeren die geen schoenen dragen bijna geen hallux valgus vertonen. In China werd door een studie aangetoond dat het probleem zich tot 15 maal hoger stelt bij schoendragers dan bij mensen die blootsvoets lopen.

Hierbij speelt de mode een grote rol en dan vooral de ruimte voor de tenen en de hoogte van de hak: hoe smaller de schoenneus en hoe hoger de hak, hoe meer problemen er ontstaan.

Het voorkomen van de afwijking is waarschijnlijk daarom veel groter bij vrouwen dan bij mannen, volgens sommige auteurs spreekt men van een verhouding van 10:1. Naargelang de leeftijd toeneemt, nemen ook de klachten meestal toe.

Intrinsieke problemen spelen zeker ook een rol:

• pes planus heeft een mogelijke invloed
• pronatie van de achtervoet
• vergrote hoek tussen metatarsaal 1 en 2.
• Ook een verkorte achillespees kan invloed hebben
• algemene gewrichtslaxiteit
• hypermobiliteit in het eerste metatarso-cuneïforme gewricht
• neurologische afwijkingen.

Klachten

Zeer vaak komen de klachten voort van de benige knobbel, die begint te ontsteken (bursitis of slijmbeursontsteking) en wordt vuurrood en zeer drukpijnlijk. De grootte van de knobbel is niet altijd bepalend voor de graad van pijn die men heeft, zo kunnen mensen met relatief kleine knobbels veel pijn hebben, en niet meer in staat zijn om nog op een comfortabele manier schoenen te dragen.

Daarnaast komt men ook klagen over pijn ter hoogte van het gewrichtje aan de basis van de teen of pijn boven of onder de tweede teen. Ook het probleem van het dragen van schoenen of het uitzicht van de voet zijn vaak voorkomende klachten.

Behandeling

Aanvankelijk proberen we steeds het probleem aan te pakken zonder operatie Dan kunnen we op de volgende punten ingrijpen:

Behandeling door gespecialiseerde voetverzorger( onze podologe):verwijderen van eelt op de knobbel en op eventuele andere drukplaatsen rond de hallux valgus. Ontlasten van de pijnlijke knobbel door vilttechniek. We kleven vilt op de knobbel met een uitsparing ter hoogte van het uitstekende deel. Hierbij moeten we zorgen dat de vilt dikker is dan het uitsteeksel. We leggen dit nadien vast met een huidvriendelijk fixatieverband.

Het vervaardigen van een siliconenpad die de knobbel ontlast. (Fig.13) Hiervoor gebruiken we tubiton en silicone en antidrukmateriaal. Hiervoor knippen we de tubiton dubbel op maat en kleven deze vast zodat hij niet verplaatst tijdens de behandeling. De silicone wordt op een mengblad vermengd met de katalysator en we brengen een dunne laag gelijkmatig aan op de tubiton. Vervolgens egaliseren met onverdunde H.A.C. of met babyolie. We maken een beschermlaag uit bv. Hydrogel 3mm (andere materialen zo als fleecy web, biosoft, spenco ea. kunnen ook gebruikt worden). Het drukontlastende gedeelte komt achter, rond of onder het letsel te liggen al naargelang het euvel. De tweede laag tubiton wordt erover getrokken en het geheel wordt opnieuw bedekt met de silicone en geëgaliseerd. We laten het geheel drogen en knippen het nadien in vorm. Op de binnenzijde brengen we talkpoeder aan om de silopad gemakkelijker te kunnen aanbrengen en de pad ook langer in vorm te kunnen houden.

Zowel de vilttechniek als de silopad zijn voorlopige technieken die in de eerste plaats de knobbel isoleren en daardoor drukvrij maken in de schoen. Verder kunnen ze een genezende taak hebben in een acute ontstekingsfase.., ook weer omwille van het wegnemen van de druk op de ontstekingsplaats.

Operatieve behandeling

Er zijn twee grote redenen voor een operatie:

• de pijnlijke hallux valgus die niet verbetert met bovenstaande niet-operatieve technieken
• de weinig pijnlijke, maar snel toenemende hallux valgus

De soort operatie is afhankelijk van:

• de aanwezigheid van arthritis in het eerste MTP gewricht
• de ruimte tussen MT 1 en 2
• de leeftijd van de patiënt
• de graad van aandoening:
• We spreken van normale hoekwaardes als:
• Inter-metatarsal angle (IMT) <15 graden
• Hallux valgus angle < 9 graden
• Distal Metatarsal Articular
• Angle (DMAA) < 100 graden

Soorten operaties:

• Het herstellen van de weke delen: dit is vooral het corrigeren van de uitgerokken/ingekrompen structuren rond het MTP- gewricht.
• Osteotomie: dit is het breken van de teen, waarna hij opnieuw wordt rechtgezet engefixeerd met schroefjes.
• Arthrodese: dit is het verwijderen van het MTP-gewricht en fixeren van het overgebleven bot, met als doel het aan elkaar vastgroeien van grote teen enmiddenvoetsbeentje.
• Arthroplastie: verwijderen van het MTP- gewrichtje (met eventueel het plaatsenvan een prothese).

De operatie wordt in principe onder lokale verdoving verricht. De hechtingen zijn zelfoplosbaar en moeten niet verwijderd worden. Afhankelijk van de uitgevoerde procedure krijgt u een open gipsverband of een drukverband. Bij het gipsverband hoort een steunverbod gedurende 10 dagen, dan krijgt u een loopgips gedurende 2 tot 5 weken. In het andere geval krijgt u een speciale schoen en mag u sneller starten met steunen en stappen.

Nadat de wonde is genezen en/of het gips is verwijderd (er wordt dan nog een controlefoto gemaakt) moet de beweeglijkheid van de teen worden getraind, dit kan u doen door 2 maal per dag te oefenen in het water (vooral het naar u toe bewegen van de grote teen). Ook warme en koude wisselbaden (dit is het afwisselend plaatsen van de voet in warm en koud water, telkens gedurende 1 minuut) kunnen nuttig zijn om de zwelling te beperken. Toch moet u er rekening mee houden dat een zwelling van de voet gedurende de eerste 2-4 maanden niet abnormaal is.

Resultaten na de operatie

Onderzoek heeft aangetoond dat 85% van de mensen met een correctieve operatie tevreden zijn na de operatie.

Er kunnen echter problemen optreden:

• De grote teen kan stijver zijn dan voorheen. Dit is voor veel mensen geen probleem maar voor bv. atleten en dansers wel.
• Bij de ontwikkeling van de hallux valgus kan er pijn ontstaan onder de bal van de voet omdat daar meer gewicht op komt, na de operatie kan dit erger zijn of zich dan pas beginnen ontwikkelen. Daarom is voorzichtige chirurgie aangewezen maar de metatarsalgie kan niet altijd vermeden worden. Meestal helpt dan een zooltje in de schoen maar in sommige gevallen is er terug een operatie nodig.
• Bij sommige mensen keert de teen terug naar de oorspronkelijke positie van hallux valgus, bij anderen kan de teen naar de tegenovergestelde kant draaien, in beide gevallen moet de operatie opnieuw gedaan worden.
• Infecties aan de wonde, gipsproblemen en lichte beschadiging aan de zenuw van de teen kunnen voorkomen bij elke operatie. Gewoonlijk zijn dit kleine problemen die zich snel herstellen.

Dit lijken een hoop problemen maar de meeste mensen hebben die niet. Het is echter wel duidelijk dat de operatie dient uitgevoerd te worden door een ervaren chirurg en dat de operatie ook afhankelijk is van een goede pre-opatieve planning, goede post-opatieve positionering en immobilisatie.